Τη γνώση πως το παράσημο της ανοιχτής παλάμης είναι καθαρά ελληνικό, την απέκτησα από τα παιδικά μου χρόνια λόγω μιας ιστορίας του πατέρα μου.

Μετανάστης εις την Γερμανία, έτυχε να μουτζώσει μέσα από το αυτοκίνητο του κάποιον, που αργότερα κατάλαβε πως ήταν αστυνομικός. Φυσικά ωσάν Έλληνας, κατάφερε να πείσει τον Γερμανό αστυνομικό πως η χειρονομία αυτή σήμαινε κάτι σαν “ευχαριστώ” και να την βγάλει καθαρή.

Όπως καταλαβαίνετε η μικρή αυτή ιστοριούλα, είχε καταντήσει κάτι σαν ανέκδοτο στην οικογένεια μου για πολλά χρόνια.

Η διαφήμιση της Aegean είναι μια χαρακτηριστικά ελληνική διαφήμιση που απευθύνεται σε έναν λαό που έχει μεγαλώσει με τον αναθεματισμό της μού(ν)τζας και γι’ αυτό είναι άκρως πετυχημένη.

Λέγεται πως ξεκίνησε από την εποχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας όταν σε μικρά παραπτώματα ο δικαστής έβαζε το χέρι του σε στάχτη και λέρωνε (μουντζούρωνε) το πρόσωπο του τιμωρούμενου, διαπομπεύοντάς τον με αυτόν τον τρόπο.

Η εξήγηση αυτή, δε με αφήνει ιδιαίτερα ευχαριστημένη διότι θεωρώ πως αν ήταν αυτή η προέλευση της μού(ν)τζας, θα ήταν διαδεδομένη και εκτός Ελλάδας. Κάτι, που δε συμβαίνει από όσο γνωρίζω.

Σε κάποια μέρη των Δωδεκανήσων χρησιμοποιούν τη φράση “Μούτζες και στάχτες πάνω σου” ως μεγάλη κατάρα. Φαντάζομαι πως αν ήθελα να καταραστώ κάποιον, δε θα είχα στο μυαλό μου τη διαπόμπευση επί Βυζαντίου ως τιμωρία για μικρά παραπτώματα.

Το μούτζωμα ως ανάθεμα χρησιμοποιείται σε διάφορες περιοχές της χώρας. Σε κάποιες ως μέσο προφύλαξης για το μάτιασμα, σε άλλες πάλι μούτζωναν το νεκρό για να πάρει όλα τα κακά μαζί του στον άλλο κόσμο.

Στη Βίκιπαιδεια γίνεται αναφορά και για μια άποψη (που δεν έχει επικρατήσει όπως γράφει και εκεί), όπου υπήρχε μια χειρονομία αντίστοιχη της μούτζας στα Ελευσίνια μυστήρια, συνοδευόμενη από κατάρες που απευθυνόταν προς το κακό και τον εχθρό.

Χθες διάβαζα ένα βιβλίο στο οποίο ανέφερε πως η μούτζα ως χειρονομία, είναι αρχαιοελληνικό κατάλοιπο και τα ανοιχτά δάχτυλα έχουν σχέση με τις ακτίνες του Θεού Ήλιου. Μέσω αυτής της χειρονομίας ο θιγμένος στέλνει στο ανάθεμα αυτόν που τον έβλαψε με τη βοήθεια του Θεού Ήλιου.

Ενδιαφέρον έχει και μια μικρή ιστορία από τη Μάνη που διάβασα πριν λίγο σε ένα blog, από όπου θα κρατήσω το παρακάτω κομμάτι (τα bold δικά μου):

- Τον βλέπεις τον ξένο?
- Ναι, απαντάω.
- Σημαδεμένος από τον Θεό.
-Ορίστε, λέω, τί έχει??
- Είναι ξανθός!
- Ε και?? Η μισή Ευρώπη είναι ξανθοί βρε θείε
ΑΠΑΝΤΗΣΗ “Απ΄το Γιάννη και στο Λιο (Ηλία) μούτζα να’χουνε και οι δυο” , όπου δυο εννοούσε τους Ευρωπαίους.

Αν γνωρίζετε περισσότερα για τη μούτζα μέσα από την παράδοση, τους μύθους, την ιστορία και τη λαογραφία θα χαρώ πολύ να τα διαβάσω.
Προσωπικά δε μπορώ να δεχθώ την βυζαντινή εκδοχή, γιατί η μούτζα έχει μια μεγαλύτερη δύναμη ως χειρονομία, η οποία έχει περάσει πια στο dna μας. Θεωρώ περισσότερο πιθανή τη σχέση της με παγανιστικά κατάλοιπα.

Να προσθέσω πως δε με ενδιαφέρει τόσο η ετοιμολογία της λέξης, όσο η ίδια η χειρονομία και όσα αυτή εκφράζει.

Και επειδή η μούτζα έχει την ιστορία της, το bonus της δημοσίευσης μου έρχεται από τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη

• Εγώ σαν είδα αυτούς τους εφύλιους πολέμους, τους μούτζωσα όλους κ’ έφυγα και πήγα εις την Αίγινα οπίσου.

• Του είπα να μου δώση αυτούς τους μιστούς να πλερώσω τους ανθρώπους και να λάβω κι’ ό,τι έδωσα. Λέγει του Παπαφλέσια, μου δίνει τους παράδες, ό,τι μο’ ‘κανε· όμως να του χαρίσω τις πιστιόλες μου, ότι τις λιμπίστη. Του παράγγειλα κ’ εγώ να του γαμήσω το κέρατο, όχι θα του δώσω τ’ άρματά μου, οπού τα ‘χω από δεκοχτώ χρονών παιδί. Τον μούτζωσα και δεν του ξαναμίλησα.

Tags: σκέψεις
Δημοσιεύτηκε από τη magica | Κατηγορία: Γενικά, Εκ του προχείρου