Ένας παλιός θρύλος με τα λόγια του Παναγιώτη, ενός Έλληνα οδηγού που έζησε το 1900, όπως τον διηγήθηκε στον άγγλο συγγραφέα και περιηγητή της Μακεδονίας G.F. Abbot κατά τη διάρκεια της διαδρομής τους από το Σιδηρόκαστρο στο Μελενικ.

“Ο Μαρκόκχαλης έζησε παλιά τότε που ο Θεός έδινε υπεράνθρωπη δύναμη σε ανθρώπους όπως ο Αλέξανδρος και ο Ηρακλής κ.α. Παρόλο που δεν ήταν Έλληνας ήταν τόσο γενναίος σαν αυτούς και διέθετε το πιο υπέροχο άλογο του κόσμου. Μια φορά που τον καταδίωκαν οι Τούρκοι πήδηξε με το άλογο του από την απέναντι όχθη η οποία σε εκείνο το σημείο ήταν 300 πόδια ψηλή και το πλάτος του ποταμού έφτανε τα 400 πόδια . Προσγειώθηκε σε αυτό το βράχο όπου μπορείς να δεις τα σημάδια του. Το τράνταγμα του βράχου ήταν τέτοιο που ο βράχος έσπασε στο σημείο που πάτησε η όπλη του αλόγου και δημιουργήθηκε αυτή η πηγή που ποτίζεις τώρα το άλογο σου.”

Στη συνέχεια ο συγγραφέας αναφέρει πως εκείνο το σημείο λέγεται Markova scala και ότι ο οδηγός του ο Παναγιώτης πιθανότατα μιλούσε για τον Marko Kralyevich. Η αναζήτηση στο google με οδήγησε στον Σέρβο πρίγκηπα Μάρκο όπου έζησε μεταξύ 1371-1395 και θεωρείται εθνικός ήρωας της Σερβίας, της Βουλγαρίας , της FYROM και γενικότερα των χριστιανών κατοίκων της Μακεδονίας. Ο πρίγκηπας  Μάρκος έδρασε ως προστάτης των Χριστιανών εναντία στην Οθωμανική κατάληψη της Μακεδονίας.

Update: Με τη βοήθεια του Κλέαρχου καταλήξαμε στο ελληνοποιημένο όνομα Μάρκος Κράλης.

Αρκετές πληροφορίες υπάρχουν εδώ σχετικά με ένα τραγούδι των Χειμερινών Κολυμβητών που έχει το όνομα του, όπου θα διαβάσετε και ένα κείμενο του Μένανδρου που έζησε τον 6ο αιώνα.

Το όνομα του αναφέρεται σε δημοτικό τραγούδι

“Χιλιάδες Τούρκοι μ’ άρματα και μ’ ανδρειά μεγάλη
μέσα στο Κάστρο κλείσανε των Χριστιανών τον Κράλη.
Μα ο Μάρκος Κράλης πέθανε και βασιληάς εγίνη
Βασιλοπούλα η κόρη του – και πολεμά κι’εκείνη…”

Γενικότερα η λέξη κράλης σημαίνει βασιλιάς και από ότι φαίνεται χρησιμοποιείται ακόμη σε κείμενα που αφορούν παλιότερες εποχές αλλά μας έχει μείνει και ως επίθετο.

Τον βρίσκουμε όμως και μέσα στην ποίηση του Νίκου Εγγονόπουλου ως Μίρκο Κράλη αυτή τη φορά.(Όρνεον 1748, 31-33. Η Επιστροφή των Πουλιών, 1946. Ποιήματα, Β΄. Ίκαρος, 1977. 92)

“Μίρκο Κράλη, τι ζητάς;
εδώ δεν είναι παίξε γέλασε:
εδώ είναι Μπαλκάνια”

Το οποίο οι νεώτερες γενιές το γνωρίζουν χωρίς τον Μίρκο Κράλη μέσα από το στίχο “Εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι παίξε-γέλασε” στο τραγούδι Μπάλος του Σαββόπουλου (07:40).

Κι αντε τώρα να καταλάβετε εσείς γιατί γράφω για θερινά ηλιοστάσια στις αρχές Φλεβάρη.  Αφού τώρα τα βρήκα, μπορώ να περιμένω μέχρι τον Ιούνη για να τα γράψω; Εμ δε μπορώ… θα τα ξεχάσω μέχρι τότε.

Στα πολύ παλιά τα χρόνια… οκ όχι τόσο παλιά αλλά τουλάχιστον όταν εγώ ήμουν παιδάκι, θυμάμαι πως ανάβανε φωτιές σε ένα τρίστρατο εδώ στη γειτονιά όταν ήταν του Αι Γιαννιού και εμείς πηδούσαμε από πάνω από τις φωτιές.  Μετά μεγάλωσα, γαϊδούρεψα, φωτιές δεν ανάβε κανείς πια και μπερδεύτηκα. Κι όταν λέω μπερδεύτηκα το εννοώ γιατί εγώ θυμόμουν να πηδάμε καλοκαίρι τις φωτιές (άσχετο->στα νεώτερα χρόνια μάλλον πηδάνε οι φωτιές εμάς) και δε καταλάβαινα πως το συνδύασα με του Αι Γιαννιού αφού οι Γιάννηδες γιορτάζουν τον Ιανουάριο.

Ε σήμερα το έλυσα το μυστήριο. Γιορτάζει και το καλοκαίρι ο Αι Γιάννης, μόνο που τούτος λέγεται και Κλήδονας. Εντελώς συμπτωματικά, η γιορτή αυτή πέφτει πλησίον του Θερινού Ηλιοστασίου. (22 Ιουνίου το Θερινό, 24 Ιουνίου ο Αι Γιάννης ο Κλήδονας). Το Θερινό Ηλιοστάσιο εμείς δε το γιορτάζουμε στην Ελλάδα όμως, μακριά αυτά τα παγανιστικά έθιμα από εμάς.

Για τα έθιμα του Θερινού Ηλιοστασίου, εχμ… του Κλήδωνα, του Αι Γιαννιού γενικότερα θα βρείτε αρκετά με μια αναζήτηση στο google. Αν βαριέστε μπορείτε να δείτε εδώ κι εδώ κι εδώ, κι εδώ μερικά πράγματα.

Κι αφού μάθατε για μερικά από τα παγανιστικά χριστιανικά έθιμα που πραγματοποιούνται ανά την Ελλάδα, ας δούμε και μερικές ακόμα αναφορές που εντόπισα για την ίδια μέρα σε ένα αγγλόφωνο βιβλίο του 1903 σχετικά με το φολκλόρ της Μακεδονίας το οποίο βρήκα εντελώς τυχαία εξαιτίας μιας συνωνυμίας. Αλλά τίποτε δεν είναι τυχαίο σε αυτή τη ζωή, πάω στοίχημα.

Οι παρθένες κοπέλες που λέτε, κατά το 1900 συνήθιζαν να μαζεύονται σε ενα σκοτεινό δωμάτιο με έναν καθρέφτη και κοιτούσαν μια μια στον καθρέφτη. Αυτές που θα παντρευόντουσαν μεσα στο χρόνο έβλεπαν, ή φανταζόταν πως έβλεπαν, το πρόσωπο του μελλοντικού τους συζύγου στον καθρέφτη (σημείωση: “να κατουρά πίσω από τους ώμους τους” αν το μετάφρασα σωστά).

Σε μια άλλη εκδοχή, κάθε παρθένα έπαιρνε ενα γυαλί( σαν καθρέφτη) στο υπνοδωματιο της και αφού έβγαζε τα ρουχαλάκια της στεκόταν ολοτσίτσιδη μπροστά στο γυαλί λεγοντας ” Παίρνω τον καθρέφτη και τον θεό περικαλώ. Όποιος είναι της τύχης μου απόψε να τον διώ”. Μετά έβαζε το γυαλί κάτω απο το μαξιλάρι της και προσπαθούσε να ονειρευτεί.

Τέλος, αναφέρει μια ακόμη περίπτωση όπου έφερναν το αμίλητο νερό στο σπίτι μέσα σε κάποιο σκεύος, έριχναν μέσα το ασπράδι απο ενα αυγό και μετά το άφηναν έξω στον καθαρό αέρα όλη τη νύχτα. Το σχήμα που θα έπαιρνε το αυγό εξεταζόταν το επόμενο πρωινό. Μη με ρωτήσετε τι ψάχνανε να βρούνε, δε ξέρω να σας πω, αλλά υποψιάζομαι πως γκόμενος θα ήταν πάλι το θέμα τους.

Μεγάλος μάντης ο Αι Γιάννης πάντως… μεγάλη η χάρη του…

Αυτό που μου κάνει εντύπωση όμως ,είναι το ότι ενώ η νεαρά παρθένα αναζητούσε τον γκόμενο στον καθρέφτη μέσα σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, στις μέρες μας αυτό έχει μείνει ως αναζήτηση και επικοινωνία με τα πνεύματα. Βέβαια έβαλε το χέρι του και ο κινηματογράφος σε αυτό, όμως όπως και να έχει… υπάρχει μια σχετική απόσταση ανάμεσα σε αυτά τα δυο.

Χθες το βράδυ έζησα μια πολύ όμορφη και παράξενη βραδιά στο κτήμα της Χαλκιδικής. Όλα ξεκίνησαν από ένα λάθος. Ένα ανθρώπινο λάθος που είχε ως αποτέλεσμα να μην γεμίσει με βρόχινο νερό η τεράστια βαρέλα μας παρόλες τις βροχές του χειμώνα και της άνοιξης.

Ενώ αδειάσαμε και καθαρίσαμε τη βαρέλα το φθινόπωρο, δε σκεφτήκαμε να καθαρίσουμε το λούκι μέσω του οποίου συλλέγουμε το βρόχινο νερό στη βαρέλα. BIG FAIL που θα το πληρώσουμε ακριβά φέτος.

Οπότε αφού το καθαρίσαμε, είμασταν έτοιμοι να χορέψουμε ακόμα και το χορό της βροχής προκειμένου να γεμίσει με βρόχινο νερό η βαρέλα μας. Έτσι όταν είδαμε ένα μεγάλο σκούρο σύννεφο στα αριστερά μας να φωτίζεται από αστραπές, αρχίσαμε να το παρακολουθούμε με την ελπίδα να φτάσει πάνω από την βαρέλα μας και να ρίξει μια γερή βροχή ώστε να τη γεμίσει. Τελικά δε μας έκανε τη χάρη. Δεν έπεσε ούτε μια σταγόνα βροχής γύρω μας, όμως το γενικότερο θέαμα ήταν εκπληκτικό.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Μια πολύ όμορφη ιστορία που αξίζει να δείτε.

Επιλέξτε αγγλική μετάφραση, μια και η ελληνική δεν είναι ολοκληρωμένη. Αν πάλι γνωρίζετε γαλλικά, βοηθήστε να ολοκληρωθεί. Το video το πέτυχα εδώ.

Έχει καιρό που αναζητώ τις ρίζες μιας προχριστιανικής γιορτής, που πραγματοποιείται και στο χωριό του πατέρα μου στη Δράμα. Κύριο στοιχείο της, είναι η μεταμόρφωση και βασικά της γνωρίσματα τα κουδούνια και οι προβιές των ζώων που φοράνε.

Είχα γράψει μερικά πράγματα σχετικά με το έθιμο αυτό, που το βλέπουμε σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, στο sheblogs.eu πριν λίγο καιρό.

To αστείο με την υπόθεση αυτή, είναι πως έρχονται οι εικόνες μπροστά μου χωρίς να τις αναζητώ και οι συνδέσεις γίνονται εύκολα στο μυαλό μου πλέον.

Την εικόνα αυτή, τη βρήκα τυχαία την ώρα που αναζητούσα στοιχεία για ένα οικολογικό έγκλημα που σχεδιάζεται στην κοντινή μας Βουλγαρία και αφορά τον Εθνικό Δρυμό στο βουνό Ρίλα, από όπου πηγάζει ο Νέστος. Η φωτογραφία είναι από μια οικολογική διαμαρτυρία για το θέμα αυτό από τον kozzmen.

update1: ακολουθεί video από την ίδια διαμαρτυρία μάλλον όπου υπάρχουν και σκηνές από το συγκεκριμένο έθιμο.

Διαβάστε τη συνέχεια »

Σε φάση διερεύνησης μέσω internet βρέθηκα μπροστά σε δυο εικόνες. Μια από το χθες και μια από το σήμερα.  Τις ενώνει η λέξη… Arcadia.

Τα σύμβολα διαιωνίζονται…